Giữa công việc, gia đình và những trách nhiệm thường ngày, không ít phụ nữ dành phần lớn thời gian chăm sóc cho người khác mà quên quan tâm đến sức khỏe của chính mình. Nhân Ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10, hãy cùng SBODY nhìn lại bảy thói quen đơn giản nhưng có ý nghĩa lâu dài, giúp phụ nữ chủ động chăm sóc bản thân và xây dựng nền tảng sống khỏe, sống đẹp từ bên trong.

Một ngày của người phụ nữ hiện đại thường bắt đầu từ rất sớm và kết thúc khi mọi công việc đã được thu xếp ổn thỏa. Những cuộc họp, kế hoạch công việc, bữa cơm gia đình, chuyện học hành của con cái hay việc chăm sóc cha mẹ đều có thể được sắp xếp chu đáo, trong khi một cuộc hẹn khám sức khỏe cho bản thân lại dễ dàng bị trì hoãn. Chúng ta thường tự nhủ rằng chỉ cần qua giai đoạn bận rộn này, khi công việc ổn định hơn hoặc con cái lớn thêm một chút, mình sẽ có thời gian dành cho mình. Thế nhưng, hết việc này lại đến việc khác, và những dự định dành cho bản thân cứ thế lùi dần về phía sau.

Không ít phụ nữ đã quen với cảm giác thiếu ngủ, đau mỏi vai gáy, căng thẳng kéo dài hay những thay đổi về cân nặng mà không thực sự tìm hiểu nguyên nhân. Đôi khi, sự mệt mỏi được xem như một phần tất yếu của cuộc sống bận rộn, cho đến khi cơ thể xuất hiện những vấn đề rõ rệt hơn. Trên thực tế, nhiều bệnh lý có thể tiến triển âm thầm trong thời gian dài trước khi xuất hiện triệu chứng. Việc chủ động theo dõi sức khỏe, nhận biết những thay đổi bất thường và duy trì lối sống lành mạnh vì thế có ý nghĩa quan trọng trong phòng ngừa bệnh tật, nâng cao chất lượng sống. Chăm sóc sức khỏe không nhất thiết phải bắt đầu bằng những thay đổi lớn lao. Đôi khi, chỉ cần điều chỉnh một vài thói quen quen thuộc, người phụ nữ đã có thể từng bước tạo dựng nền tảng sức khỏe tốt hơn cho chính mình.

1. Chủ động khám sức khỏe, đừng đợi đến khi cơ thể lên tiếng

Phụ nữ thường rất chu đáo trong việc đưa con đi khám, nhắc cha mẹ kiểm tra sức khỏe định kỳ hay quan tâm đến tình trạng sức khỏe của những người thân yêu. Tuy nhiên, chính họ đôi khi lại quên mất rằng bản thân cũng cần được chăm sóc với sự quan tâm tương tự.

Khám sức khỏe định kỳ và thực hiện các xét nghiệm tầm soát phù hợp giúp phát hiện sớm một số bệnh lý, trong đó có những vấn đề sức khỏe thường gặp ở phụ nữ như ung thư vú, ung thư cổ tử cung, rối loạn chuyển hóa hay các bệnh lý liên quan đến tim mạch.

Đối với ung thư cổ tử cung, quá trình phát triển từ nhiễm HPV dai dẳng đến các tổn thương tiền ung thư và ung thư thường diễn ra trong nhiều năm. Đây cũng là lý do việc tầm soát đúng thời điểm có vai trò quan trọng, giúp phát hiện và xử trí những bất thường trước khi bệnh tiến triển.

Tuy nhiên, không có một lịch kiểm tra sức khỏe chung phù hợp với tất cả phụ nữ. Độ tuổi, tiền sử bệnh lý cá nhân và gia đình, tình trạng sức khỏe hiện tại cùng các yếu tố nguy cơ đều cần được xem xét khi lựa chọn phương pháp và tần suất tầm soát. Thay vì chờ đến khi xuất hiện triệu chứng, mỗi phụ nữ có thể bắt đầu bằng việc đặt một lịch hẹn với bác sĩ để được tư vấn chương trình kiểm tra sức khỏe phù hợp. Một cuộc hẹn chỉ mất vài giờ nhưng có thể mang lại những thông tin quan trọng cho việc chăm sóc sức khỏe trong nhiều năm tiếp theo.

2. Dành cho giấc ngủ sự ưu tiên xứng đáng

Sau một ngày dài, khoảng thời gian buổi tối thường trở thành lúc phụ nữ tranh thủ hoàn thành những việc còn dang dở. Có người tiếp tục xử lý công việc, có người dọn dẹp nhà cửa, chăm sóc con cái hoặc dành chút thời gian riêng để xem điện thoại, đọc tin tức và giải trí. Cứ như vậy, giờ đi ngủ ngày càng muộn, trong khi thời điểm thức dậy vào sáng hôm sau gần như không thay đổi.

Theo khuyến nghị của Viện Y học Giấc ngủ Hoa Kỳ (AASM) và Hiệp hội Nghiên cứu Giấc ngủ (SRS), người trưởng thành nên ngủ ít nhất 7 giờ mỗi đêm một cách đều đặn để hỗ trợ sức khỏe. Thiếu ngủ kéo dài có liên quan đến nhiều vấn đề như tăng huyết áp, rối loạn chuyển hóa, tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch và suy giảm khả năng tập trung. Giấc ngủ cũng đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa cảm giác đói, no, phục hồi thể chất và duy trì trạng thái tinh thần ổn định. Vì vậy, ngủ đủ và ngủ có chất lượng không đơn thuần là nghỉ ngơi sau một ngày làm việc mà còn là một phần thiết yếu của quá trình chăm sóc sức khỏe.

Với phụ nữ bận rộn, việc cải thiện giấc ngủ có thể bắt đầu từ những điều rất nhỏ như duy trì giờ đi ngủ tương đối cố định, hạn chế sử dụng thiết bị điện tử trước khi ngủ, tạo không gian phòng ngủ yên tĩnh và tránh để công việc kéo dài quá muộn. Khi những thay đổi này được duy trì đều đặn, cơ thể sẽ có điều kiện thuận lợi hơn để thiết lập nhịp sinh học ổn định. Nếu tình trạng mất ngủ hoặc ngủ không ngon kéo dài, việc tìm kiếm tư vấn y tế là cần thiết để xác định nguyên nhân.

3. Duy trì vận động, ngay cả khi không có nhiều thời gian tập luyện

Một trong những lý do phổ biến khiến phụ nữ ít vận động là cảm giác không đủ thời gian dành cho việc tập luyện. Giữa lịch làm việc dày đặc và những trách nhiệm gia đình, việc đến phòng tập vài buổi mỗi tuần đôi khi trở thành một kế hoạch khó thực hiện. Tuy nhiên, vận động không nhất thiết phải gắn với những buổi tập kéo dài hay các bài tập cường độ cao.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), người trưởng thành nên duy trì ít nhất 150-300 phút hoạt động thể lực cường độ vừa mỗi tuần, kết hợp các bài tập tăng cường sức mạnh cơ bắp từ hai ngày trở lên. Đáng chú ý, mọi hoạt động thể chất đều có giá trị, kể cả khi được chia thành những khoảng thời gian ngắn trong ngày. Đi bộ nhanh, leo cầu thang, đạp xe, làm vườn hay chủ động đứng dậy vận động sau mỗi khoảng thời gian ngồi làm việc đều góp phần làm tăng mức độ hoạt động thể chất hằng ngày. Với những người thường xuyên làm việc tại văn phòng, có thể bắt đầu bằng việc đi bộ 10–15 phút sau bữa ăn, sử dụng cầu thang khi phù hợp hoặc dành một khoảng thời gian ngắn để tập các động tác tăng cường sức mạnh tại nhà.

Điều quan trọng không nằm ở việc tập luyện thật nhiều trong một vài ngày, mà ở khả năng duy trì vận động thường xuyên và lựa chọn hình thức phù hợp với thể trạng. Khi vận động trở thành một phần tự nhiên của cuộc sống, phụ nữ sẽ dễ dàng xây dựng thói quen lâu dài hơn.

4. Ăn uống cân bằng thay vì chạy theo những chế độ ăn khắt khe

Mong muốn duy trì vóc dáng và vẻ ngoài tươi trẻ khiến nhiều phụ nữ đặc biệt quan tâm đến chế độ ăn uống. Tuy nhiên, giữa vô số xu hướng dinh dưỡng, từ cắt giảm tinh bột, nhịn ăn đến những thực đơn giảm cân cấp tốc, việc lựa chọn cách ăn phù hợp đôi khi trở nên phức tạp hơn mức cần thiết.

Một chế độ ăn lành mạnh trước hết cần đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng của cơ thể, thay vì chỉ tập trung vào việc giảm lượng thức ăn hoặc kiểm soát cân nặng. WHO khuyến nghị người trưởng thành và trẻ trên 10 tuổi nên tiêu thụ ít nhất 400 gam rau và trái cây mỗi ngày, đồng thời ưu tiên thực phẩm đa dạng, ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu và hạt. Việc hạn chế thực phẩm nhiều đường tự do, muối và chất béo không lành mạnh cũng góp phần giảm nguy cơ mắc các bệnh không lây nhiễm.

Trong cuộc sống thường ngày, những nguyên tắc này có thể được áp dụng khá linh hoạt. Một bữa cơm gia đình có đủ rau xanh, nguồn đạm phù hợp và lượng tinh bột đáp ứng nhu cầu; một bữa trưa văn phòng có thêm trái cây; hay việc lựa chọn nước lọc thay cho đồ uống nhiều đường đều là những thay đổi có ích.

Phụ nữ cũng không nhất thiết phải loại bỏ hoàn toàn những món ăn yêu thích để theo đuổi lối sống lành mạnh. Điều cần hướng tới là sự cân bằng về dinh dưỡng, khẩu phần và tần suất sử dụng thực phẩm, đồng thời chú ý đến tín hiệu đói, no của cơ thể. Đây cũng là một trong những nguyên tắc được SBODY nhấn mạnh trong hành trình xây dựng lối sống khỏe đẹp từ gốc: dinh dưỡng cần phù hợp với nhu cầu thực tế, có tính cá nhân hóa và đủ linh hoạt để duy trì trong cuộc sống lâu dài.

5. Học cách nhận diện căng thẳng và dành thời gian phục hồi

Không phải lúc nào căng thẳng cũng biểu hiện bằng cảm giác lo lắng hay áp lực rõ rệt. Đôi khi, nó xuất hiện dưới những hình thức rất quen thuộc như thường xuyên mệt mỏi, khó tập trung, dễ cáu gắt, mất hứng thú với công việc hoặc cảm thấy bản thân không còn đủ năng lượng cho những hoạt động từng yêu thích.

Với phụ nữ cùng lúc đảm nhiệm nhiều vai trò, tình trạng này càng dễ bị bỏ qua bởi họ đã quen với việc cố gắng hoàn thành mọi trách nhiệm trước khi nghĩ đến nhu cầu của chính mình. WHO mô tả kiệt sức nghề nghiệp (burnout) là hiện tượng liên quan đến căng thẳng kéo dài tại nơi làm việc chưa được quản lý hiệu quả, thường thể hiện qua cảm giác cạn kiệt năng lượng, thái độ tiêu cực hoặc xa cách với công việc và suy giảm hiệu quả làm việc. Dù không phải mọi biểu hiện mệt mỏi đều là kiệt sức nghề nghiệp, việc thường xuyên quan sát trạng thái thể chất và tinh thần vẫn rất cần thiết.

Một khoảng nghỉ ngắn giữa ngày, vài phút hít thở thư giãn, một buổi đi bộ ngoài trời hoặc một buổi tối không bị gián đoạn bởi tin nhắn công việc có thể giúp tạo thêm không gian phục hồi trong nhịp sống bận rộn. Quan trọng hơn, phụ nữ cần cho phép bản thân được nghỉ ngơi mà không cảm thấy áy náy. Nghỉ ngơi không đối lập với sự chăm chỉ hay trách nhiệm, mà là điều kiện để duy trì năng lượng và khả năng làm việc bền bỉ. Khi tình trạng căng thẳng, mất ngủ hoặc suy giảm tinh thần kéo dài và ảnh hưởng đến sinh hoạt, nên tìm kiếm sự hỗ trợ từ các chuyên gia y tế hoặc sức khỏe tâm thần.

6. Lựa chọn giải pháp chăm sóc sức khỏe dựa trên hiểu biết khoa học

Sự phát triển của thị trường chăm sóc sức khỏe và làm đẹp mang đến cho phụ nữ ngày càng nhiều lựa chọn, từ thực phẩm bổ sung, mỹ phẩm đến các liệu trình hỗ trợ kiểm soát cân nặng và chống lão hóa. Tuy nhiên, không phải sản phẩm nào được quảng cáo là tốt cho sức khỏe cũng phù hợp với mọi người, và không phải những lời giới thiệu hấp dẫn đều được chứng minh bằng bằng chứng khoa học đáng tin cậy.

Những thông điệp như “trẻ hóa thần tốc”, “đào thải độc tố”, “giảm cân không cần thay đổi lối sống” hay “thay thế hoàn toàn thuốc điều trị” cần được tiếp cận một cách thận trọng. Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) đã nhiều lần cảnh báo về tình trạng quảng cáo thực phẩm bảo vệ sức khỏe gây hiểu nhầm về công dụng điều trị bệnh. Về nguyên tắc, thực phẩm bảo vệ sức khỏe không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.

Trước khi lựa chọn một sản phẩm hay phương pháp chăm sóc sức khỏe, phụ nữ nên tìm hiểu nguồn thông tin, bằng chứng nghiên cứu, tính an toàn và mức độ phù hợp với tình trạng cá nhân. Với những sản phẩm cần sử dụng lâu dài hoặc có khả năng ảnh hưởng đến sức khỏe, việc tham khảo ý kiến bác sĩ hay chuyên gia có chuyên môn là cần thiết.

Đặc biệt, trong lĩnh vực chống lão hóa, cần phân biệt giữa những biện pháp có thể hỗ trợ cải thiện một số biểu hiện bên ngoài và những tuyên bố về khả năng đảo ngược quá trình lão hóa của cơ thể. Đây là hai vấn đề khác nhau và đòi hỏi mức độ bằng chứng khoa học khác nhau. Chăm sóc sức khỏe một cách chủ động không có nghĩa là sử dụng càng nhiều sản phẩm càng tốt, mà là hiểu rõ cơ thể, lựa chọn đúng nhu cầu và ưu tiên những giải pháp có cơ sở khoa học.

7. Chia sẻ trách nhiệm và nuôi dưỡng những mối quan hệ tích cực

Sức khỏe không chỉ được quyết định bởi chế độ ăn uống, vận động hay giấc ngủ mà còn chịu ảnh hưởng từ môi trường sống và chất lượng các mối quan hệ xung quanh. Trong nhiều gia đình, phụ nữ vẫn là người đảm nhiệm phần lớn công việc chăm sóc và tổ chức cuộc sống thường ngày. Việc liên tục cố gắng hoàn thành mọi trách nhiệm có thể khiến họ ít còn thời gian dành cho những nhu cầu cá nhân. Bởi vậy, một trong những thay đổi quan trọng để chăm sóc bản thân tốt hơn chính là học cách chia sẻ công việc, thiết lập giới hạn và chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần thiết.

Đó có thể là việc phân chia lại công việc nhà giữa các thành viên, trao đổi rõ ràng về khối lượng công việc với đồng nghiệp hoặc dành thời gian gặp gỡ bạn bè, tham gia những hoạt động mang lại niềm vui và cảm giác kết nối.

Những mối quan hệ tích cực không chỉ mang đến sự đồng hành về mặt tinh thần mà còn có thể tạo động lực để duy trì lối sống lành mạnh. Một người bạn cùng đi bộ mỗi sáng, một người thân cùng xây dựng thực đơn cân bằng hay một gia đình tôn trọng thời gian nghỉ ngơi của nhau đều có thể góp phần tạo nên môi trường sống tốt hơn. Khi việc chăm sóc sức khỏe trở thành sự quan tâm chung của gia đình, người phụ nữ cũng có thêm điều kiện để duy trì những thói quen tích cực một cách tự nhiên và bền vững.

Hãy bắt đầu chăm sóc bản thân từ những thay đổi nhỏ ngay hôm nay

Không cần đợi đến một kỳ nghỉ dài hay một thời điểm đặc biệt, phụ nữ hoàn toàn có thể bắt đầu hành trình chăm sóc sức khỏe ngay trong nhịp sống thường ngày.

Hãy thử dành một tuần để thực hiện năm thay đổi đơn giản từ gợi ý của SBODY hôm nay:

• Chủ động kiểm tra sức khỏe: Xem lại lịch khám gần nhất và đặt lịch tư vấn nếu đã đến thời điểm cần kiểm tra.
• Ưu tiên giấc ngủ: Lựa chọn giờ đi ngủ phù hợp, cố gắng duy trì đều đặn và hạn chế sử dụng điện thoại trước khi ngủ.
• Tăng cường vận động: Sắp xếp ba buổi đi bộ nhanh, mỗi buổi khoảng 30 phút, đồng thời tận dụng những cơ hội vận động trong ngày.
• Điều chỉnh bữa ăn: Bổ sung thêm rau xanh, trái cây và chú ý cân bằng các nhóm thực phẩm trong khẩu phần.
• Dành thời gian cho bản thân: Tạo một khoảng nghỉ thực sự mỗi ngày và chủ động chia sẻ bớt những công việc không nhất thiết phải tự mình thực hiện.

Năm thay đổi này có thể chưa tạo ra sự khác biệt rõ rệt chỉ sau vài ngày, nhưng sẽ là điểm khởi đầu để mỗi người từng bước xây dựng một lối sống lành mạnh và phù hợp hơn với chính mình.

Yêu thương bản thân bắt đầu từ việc không bỏ quên sức khỏe

Nhân Ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10, những lời chúc, bó hoa hay món quà ý nghĩa luôn mang đến niềm vui và sự trân trọng. Nhưng bên cạnh những điều tốt đẹp nhận được từ người khác, mỗi phụ nữ cũng xứng đáng dành cho mình sự quan tâm thiết thực thông qua cách chăm sóc sức khỏe mỗi ngày. Đó có thể là một giấc ngủ đủ giờ, một bữa ăn được chuẩn bị chu đáo, một buổi đi bộ giữa thiên nhiên hay một cuộc hẹn khám sức khỏe đã nhiều lần trì hoãn.

Không phải lúc nào chúng ta cũng có thể kiểm soát hết những áp lực và thay đổi của cuộc sống. Tuy nhiên, mỗi người đều có thể chủ động hơn trong những lựa chọn liên quan đến sức khỏe, từ cách ăn uống, vận động, nghỉ ngơi đến việc lắng nghe những tín hiệu của cơ thể.

Với tinh thần “Khỏe đẹp từ gốc”, SBODY tin rằng sức khỏe và vẻ đẹp bền vững cần được nuôi dưỡng từ bên trong, thông qua sự hiểu biết khoa học và những thói quen tích cực được duy trì mỗi ngày. Bởi chăm sóc bản thân không phải là điều phụ nữ nên làm sau khi đã hoàn thành mọi trách nhiệm, mà là nền tảng để họ có đủ sức khỏe, năng lượng và niềm vui tận hưởng cuộc sống theo cách mình mong muốn.